الشيخ الصدوق ( مترجم : گيلاني )

تعريف الكتاب 7

الخصال ( فارسي )

حداثت سن وى از او استماع حديث مىكردند ! . چنان كه گفته‌اند ولادت صدوق حدود 305 هجرى بود . در سال 355 هجرى كه صدوق به بغداد رفته بود در حداثت سن نبود بلكه مردى پير و پنجاه ساله بود ، شايد در آن دانايان رجال امثال نجاشى مرد پنجاه ساله را حدث السن مىگفته‌اند . خطيب بغدادى مؤلف تاريخ بغداد در حق وى گفته : " به بغداد آمد و از پدر خود براى روايت حديث نقل مىكرد . وى از پيروان جعفرى ومشهوران رافضه بود ، محمد بن طلحهء نعال از او براى ما نقل مىكرد " . شيخ طوسى در كتاب فهرست گفته : " محمد بن على بن الحسين بن موسى بن بابويه قمى ، جليل القدر ومكنى به ابي جعفر حافظ احاديث بود ، در رجال بصير بود . و در اخبار ناقد ، در قميان مانند وى از جهت حافظه وكثرت فضل ديده نشده ، او را سيصد كتاب بود " . در كتاب رجال خود گفته : " صدوق مردى جليل القدر ، وحافظ وبصير به فقه و اخبار و رجال بود . ابن ادريس در كتاب السرائر كه در فقه تأليف كرده راجع به صدوق گفته : " ثقت جليل القدر بود ، به اخبار بصير بود و در آثار ناقد . ودانا به رجال بود و از حفاظ به شمار رفتى او استاد شيخ ما مفيد محمد بن محمد بن النعمان بود . " استاد ابو القاسم جعفر حلى مشهور به محقق حلى در مقدمهء كتاب معتبر كه در فقه مذاهب مختلفه اسلام نوشته و براى شمس الدين جوينى آن را تأليف كرده گفته : " از متأخرين دانايان مذهب جعفر أبو جعفر محمد بن بابويه قمى ست " . از عبارات فوق استفاده مىشود كه لقب صدوق را بعدا به دو داده‌اند . ابن شهر آشوب مازندرانى در كتاب معالم العلماى خود او را از فضلاى جعفرى شمرده و گفته : " وى را سيصد مؤلف بوده است " . سيد بن طاوؤس حلى وى را شيخ معظم گفته و مىگويد در دانش وعدالت وى اتفاق است . جمالدين حلى معروف به علامه در كتاب خلاصه الاقول گفته : " أبو جعفر ساكن رى پيرما وفقيه ما وأبروى دودمان جعفرى به خراسان بود . به سال 355 هجرى به بغداد رفت . و بزرگن طائفهء جعفرى از وى استماع مىكردند در حالى وى حدث السن بود يعنى نورس بود . مردى جليل وحافظ احاديث . وبينا به رجال وناقد اخبار بود ، در دانايان قم مانند وى در حفظ بسيارى دانش ديده نشده ، او را سيصد كتاب است . بيشتر آنها را در كتاب كبير خود نام برديم " . از عبارات فوق چنان استفاده مىشود كه اكثر ترجمه نگاران مطالب را از روى